Giữa một ngày hè oi ả ở Paris, hai người đàn ông xa lạ tình cờ ngồi xuống cùng một chiếc ghế. Họ nhanh chóng nhận ra mình có nhiều điểm chung đến kỳ lạ: cùng làm nghề chép thuê, cùng chán ngấy cuộc sống tù túng nơi công sở, cùng khao khát được học hỏi và cùng nuôi một giấc mơ giản dị mà lớn lao: rời thành phố, về nông thôn, sống tự do và tự tay làm nên cuộc đời mình.

Đó là Bouvard và Pécuchet.

Một khoản gia sản bất ngờ đến với Bouvard mở ra trước mắt họ cánh cửa bước vào cuộc sống mà cả hai từng mơ tưởng. Họ mua một điền trang ở Chavignolles, chuẩn bị dụng cụ, sách vở, gia súc và bắt tay vào việc canh tác với niềm tin rằng chỉ cần chịu khó học hỏi, hiểu biết đủ nhiều, con người có thể làm chủ mọi việc. Nhưng từ khu vườn, ruộng đồng cho đến những lĩnh vực tưởng như xa xôi hơn, mỗi lần tìm hiểu lại mở ra một thế giới mới, kéo theo những câu hỏi mới, những niềm tin mới và không ít tình huống trớ trêu.

Hai người không thiếu lòng ham hiểu biết. Trái lại, họ đọc sách, ghi chép, tranh luận và thử nghiệm với sự say mê gần như không biết mệt. Hôm nay họ có thể là những người làm vườn đầy nhiệt huyết, ngày mai lại say sưa với một ngành học hoàn toàn khác. Càng muốn nắm lấy tri thức, họ càng nhận ra thế giới rộng lớn và rối rắm hơn tưởng tượng.

Qua hai nhân vật vừa ngây thơ vừa đáng thương ấy, Gustave Flaubert dựng nên một bức tranh hài hước mà cay đắng về lòng ham học, sự cả tin và khát vọng hiểu biết của con người. Đằng sau những thất bại khiến người đọc bật cười là một câu hỏi không dễ trả lời: phải chăng càng biết nhiều, con người càng nhìn thấy rõ giới hạn của chính mình?

Bouvard và Pécuchet vì thế không chỉ là câu chuyện về hai người bạn kỳ quặc. Đó còn là một cuộc phiêu lưu vào thế giới của tri thức, nơi mỗi cánh cửa mở ra lại dẫn đến một mê cung khác.