Vào niên hiệu Gia Tĩnh triều Minh, tại phủ Thuận Thiên đất Kim Lăng có bậc danh sĩ họ Lưu tên Huyễn. Ông vốn là dòng dõi khai quốc công thần Lưu Kỳ, bản tính hiền minh, văn chương lỗi lạc, phong thái được người đời ngưỡng mộ. Năm mười lăm tuổi, ông cưới nữ nhi của Thị lang họ Thôi làm chính thất. Vợ chồng phu xướng phụ tùy, êm ấm thuận hòa, thế nhân ai nấy đều cất lời khen ngợi. Đỗ đạt từ thuở thiếu niên, quan lộ hanh thông, ông thăng đến chức Lại bộ Thị lang Tham tri chính sự, danh tiếng vang dội chốn triều dã. Bấy giờ, gian thần thao túng triều chính, lộng hành bá đạo, ông bèn ngấm ngầm chờ cơ hội cáo quan ở ẩn. Vợ chồng ông vốn mặn nồng nhưng mãi muộn màng mới sinh được một mụn con trai. Con vừa khóc tiếng chào đời chưa được bao lâu, Thôi phu nhân đã bạo bệnh mà lìa trần. Xót thương người vợ tào khang, lại cảm thấu thói đời đen bạc, ông càng thêm chán nản chốn quan trường. Mượn cớ ốm đau, ông dâng sớ từ quan, lui về quê nhà sống chuỗi ngày nhàn nhã. Từ đó, dẫu không còn bàn chuyện thế sự, thanh danh và đức độ của ông vẫn được cả thiên hạ nghiêng mình kính trọng.
Đỗ phu nhân là em gái ruột của Lưu Huyễn, tính tình nhu thuận đoan trang, sớm gả cho hàn sĩ Đỗ Hồng. Bà thuở xuân xanh chịu nhiều bần hàn cơ cực, mãi đến khi tuổi xế bóng, phu quân mới đỗ đạt làm quan. Lại nói về nhi tử của Lưu gia, tên gọi Lưu Diên Thọ. Chàng từ nhỏ đã bộc lộ cốt cách phi phàm, dung mạo tựa quan ngọc, tài hoa xuất chúng. Năm lên mười, văn chương của chàng đã sớm làm người đời kinh ngạc.
Lưu Huyễn hết mực yêu thương nhi tử, chỉ xót xa âm dương cách biệt, chẳng thể cùng hiền thê ngắm con trẻ khôn lớn thành tài. Năm mười tuổi, thiếu niên Lưu Diên Thọ dự thi Hương, bảng vàng chói lọi đỗ ngay Giải nguyên. Đến năm mười lăm tuổi, chàng lai kinh ứng thí, đỗ đạt vinh quy, lập tức được thánh thượng khâm điểm thụ chức Hàn Lâm học sĩ. Song tự thấy tuổi đời còn non trẻ, chàng bèn dâng sớ xin lui về rèn giũa kinh sử thêm mười năm rồi mới xuất sĩ. Hoàng đế cảm động trước tấm lòng khiêm nhường, liền ân chuẩn cho chàng giữ nguyên chức hàm, ban thêm năm năm hồi hương tu học. Lưu Hàn Lâm sụp lạy tạ ân rồng, còn Lưu Huyễn cũng thầm thề nguyện dốc cạn lòng trung đền đáp quốc ân.
Lưu Hàn Lâm sau ngày vinh quy bái tổ bèn tính chuyện gia thất. Cửa Lưu phủ tấp nập xe ngựa người đến dạm ngỏ, nhưng Lưu Huyễn vẫn điềm nhiên chối từ. Ông cùng Đỗ phu nhân truyền gọi đám bà mối khắp thành Kim Lăng, cặn kẽ dò hỏi xem nhà nào có tiểu thư khuê các đoan trang. Tìm mãi chẳng thấy mối nào ưng ý, việc kén chọn đành lâm vào bế tắc. Bấy giờ, mụ mối tên Chu bà nãy giờ vẫn nín lặng, chờ đến khi các bà mối khác đã tiến cử xong, mụ mới chậm rãi cất tiếng.
Chu bà thưa: "Lời bọn họ thảy đều phiến diện, tiểu nhân xin mạn phép nói lời ngay thẳng. Nếu đại nhân muốn tìm chỗ vinh hoa phú quý, khắp chốn này chẳng đâu bì kịp phủ Nghiêm Thừa tướng. Còn nếu ngài muốn kén bậc hiền thục thấu tình đạt lý, thì duy nhất chỉ có Tạ tiểu thư con nhà Tạ Cấp sự ở huyện Tân Thành. Kính xin đại nhân định đoạt giữa hai nhà ấy."
Lưu Huyễn đáp: "Phú quý vốn chẳng phải điều ta cất công tìm kiếm, ta chỉ mong chọn được bậc hiền phụ mà thôi. Tạ Cấp sự xưa kia giữ chức Đại gián, vì cương trực mà chịu hàm oan chết chốn lưu đày. Tạ Cấp sự quả là bậc trung thần khảng khái, nhưng ta thật không ngờ phủ ấy lại có tiểu thư."
Chu bà vội đáp: "Dung mạo và đức hạnh của Tạ tiểu thư xuất chúng nhất đời, tiểu nhân chẳng biết dùng lời nào diễn tả cho hết. Tiểu nhân làm nghề mối lái hơn ba mươi năm nay, ra vào tư dinh của khắp bậc vương công tể tướng, từng tận mắt nhìn ngắm biết bao khuê các nương tử. Nhưng một bậc yểu điệu thục nữ như Tạ tiểu thư thì đây là lần đầu tiên bắt gặp. Xin đại nhân chớ bận lòng nghi ngại."
Lưu Huyễn nghiêm giọng: "Nhà ta nào phải phường hám sắc, cần nhất vẫn là một người con gái đức hạnh."
Chu bà quả quyết: "Tạ tiểu thư tài sắc vẹn toàn. Nếu đại nhân vẫn chưa tường tận, xin ngài cứ tự mình dò la xem tiểu thư hiền thục hay không." Mụ dốc hết lời tâng bốc Tạ tiểu thư rồi mới chịu cáo lui. Đợi mụ đi khuất, Lưu Huyễn mang lời ấy ra bàn bạc cùng Đỗ phu nhân. Nghe xong, Đỗ phu nhân bèn hiến một diệu kế.
Đỗ phu nhân điềm tĩnh nói: "Đức hạnh và tâm tính con người thảy đều bộc lộ qua nét bút, chi bằng ta tìm cách lấy bút tích của Tạ tiểu thư xem sao. Huynh trưởng hãy cho gọi ni cô Diệu Tuệ ở am Vũ Hóa đến. Ta sẽ nhờ sư cô mang bức Quan Âm họa tượng đang định cúng tiến cho am Vũ Hóa đến Tạ phủ, cậy nhờ tiểu thư đề bài Quan Âm tán. Nhìn nét chữ, ắt thấu được tài đức của nàng. Hơn nữa, nhân lúc xin chữ, sư cô có thể kín đáo xem mắt Tạ tiểu thư. Người xuất gia không nói dối, chắc chắn ni cô Diệu Tuệ sẽ chẳng dùng lời đường mật dối gạt chúng ta như đám bà mối."
Lưu Huyễn gật gù khen ngợi: "Quả là diệu kế. Có điều bài Quan Âm tán vốn rất thâm sâu, tài văn chương của nữ nhi liệu có đảm đương nổi chăng?
Đỗ phu nhân khẽ mỉm cười: "Nếu không gánh nổi áng văn khó, sao xứng gọi là tài nữ?"